Bakterilerin Faydaları ve Zararları

Bakteriler mikroskobik tek hücreli canlılardır. Bu canlılar toprakta, suda ve diğer birçok ortamda yaşayabilirler. Bu canlılar yararlı ve zararlı bakteriler olmak üzere iki farklı gruba ayrılabilirler. Hayatımızın birçok alanında yararlı bakterilerden faydalandığımız gibi, vücudumuz için de birçok farklı etkileri mevcuttur.

Bunun yanında ise farklı yönlerden insanlara zarar verebilecek, besin maddeleri üzerinde olumsuz etkileri olan zararlı bakteriler de mevcuttur. Bu nedenle bakterilerin faydaları ve zararları hangi türe ve gruba ait olduklarına bağlı olarak değişim gösterecektir.

Yararlı bakteriler; Lactobaccilus Acidophilus, Lactobacillus Rhamnosus, Basillisi Coagulans, Escherichia Coli şeklinde sıralanabilir. Helicobacter Pylori, Streptokok, Staphylococcus, Pseudomonas zararlı bakteriler arasında yer alan en bilinen türlerden bir kaçıdır.

Bakterilerin Faydaları​

Bakteriler insanlar ve diğer canlılar için son derece önemli olan yaşam döngüsü içerisinde çok önemli bir yere sahiptirler. Canlılığın sürdürülebilmesi adına gerçekleşmesi gereken birçok farklı döngü içerisinde kilit rol oynayan bakteriler, özellikle oksijen, fosfor ve azot döngülerinde kendilerine ciddi derecede yer bulurlar. Bu görevlerinin yanı sıra bakterilerin faydaları arasında aşağıda sıralanan birçok farklı etmen daha yer almaktadır:

• Bakteriler havadaki azotu alarak bitkilerin kullanabileceği şekle dönüştürürler.
  
• Halk tarafından en bilindik kullanım alanları yoğurt, turşu, şarap, sirke, peynir gibi maddelerin üretimidir.
  
• Hastalıktan korunma ve tedavide bakterilerden elde edilen aşı ve ilaçlar kullanılır. Buna bir örnek vermek gerekirse en çok kullandığımız ve adını sıkça duyduğumuz antibiyotikler bakteriler sayesinde üretilir. Bu bakterlere faydalı bakteriler ismi verilir.
  
• İnsan vücudunda da yaşayabilen bakteriler kalın bağırsakta hayatını sürdürürken besinleri sindirilmesine de destekçi olur.
  
• Dünyadaki genelinde mevcut demir yataklarının hatta insan vücudundaki demirin ana kaynağı da bakterilerdir. Bazı bakterilerin suyun içerisindeki erimiş demir mineralini sudan ayırma gibi yetenekleri mevcuttur. Bu bakteriler sularda çözünen demir moleküllerini ayrıştırır ve bunları kendi vücutlarında biriktirirler. Bakterilerin vücudunda biriken demir daha sonra okyanus tabanında birikerek demir yataklarını oluşturur. Bunlar milyonlarca yıl boyunca dağlara doğru itilir ve buralarda böylece demir yatakları meydana gelir. Demir yataklarının bulunması insanlar ve hayvanlar tarafından kazılması sonucunda büyük bir miktarı havaya karışır. Havaya karışan demir molekülleri de insanlar tarafından solunmaktadır.
  
• Dünyanın son yüzyıllarda en önemli enerji kaynaklarından biri olan petrol de büyük ölçüde bakterilerin ürünüdür. Bazı bakteriler bitkiler gibi oksijensiz solunum yaparak enerjilerini etraftaki organik bileşikleri parçalayarak elde ederler bu bakteriler bu özellikleri ile toprak altında milyonlarca yıl önce meydana gelen birikimlerin petrole dönüşmesine sebep olur.
  
• Bazı yararlı bakteriler kayaları yiyip parçalayarak gerekli kimyasal maddeleri ayrıştırarak deniz suyuna oradan da besin zincirine katmakta böylece okyanusun dibindeki canlıların korunmasına yardımcı olmaktadır.
  
• Çeşitli endüstriyel ürünler örneğin alkol, aseton, bütanol gibi ürünler bakteriler tarafından gerçekleştirilen tepkimeler sonucunda elde edilir.
  
• Genetik birçok çalışmada, genler hakkında bilgi elde etmek amacıyla bakterilerden faydalanır.
  
• Bakterilerin faydalarından diğer bir tanesi de probiyotik gıdaların yapımında kullanılmalarıdır. Probiyotik kelime manasıyla “yaşam için” demektir. Probiyotik gıdayı vücudumuza yeterli miktarda aldığımız takdirde vücudumuzu olumlu yönde etkileyecektir.

Bakterilerin Zararları​

Yukarıda sıraladığımız olumlu etkiler faydalı bakteriler grubunda yer alan türler tarafından gerçekleştirilir. Ancak bu grupta yer alan bakteriler dışında özellikle hastalıklara yol açan ve insanları ciddi anlamda olumsuz etkileyebilecek bakteri türleri de mevcuttur. Bu tür bakteriler genellikle hastalık yapıcı bakteriler olarak da adlandırılabilir.

Öte yandan insan vücudu dışında, diğer canlı ve cansız maddelerin de zararlı bakteriler tarafından olumsuz etkilere maruz kaldıkları belirlenmiştir. Tüm bu bilgiler ışığında, bakterilerin zararları arasında en çok bilinen ve bizi en çok etkileyenler aşağıda maddeler halinde sıralanmıştır:

• Bakterilerin en bilindik zararları hastalıklara yol açabiliyor olmalarıdır. İnsanlarda zatürre, verem, veba, ülser, üst solunum yolu hastalıkları, idrar yolu iltihabı, tetanos, bel soğukluğu, şarbon, çocuk felci, uçuk, AIDS, verem, kızamık gibi büyük ve önemli olan bu hastalıklara neden olan organizmalar bakterilerdir.
  
• Zararlı bakteriler özellikle besinlerin bozulmasına, küflenmesine ve çürümesine neden olur. Bozulma yapan mikroorganizmanın özelliğine ve yapısına göre hastalık oluşabilir ve bunun sonucu olarak da ölümler ile karşılaşılabilir. Buna en büyük örnek olarak ABD de her yıl 76 milyon insan gıda zehirlenmesine maruz kalması ve bu insanlar arasından yaklaşık 5 bin insanın da bu maruz kaldıkları gıda zehirlenmesinden dolayı da hayatlarından olması gösterilebilir. Öte yandan bu durum sadece can kaybı değil büyük ekonomik kayıplara da sebep olmaktadırlar.
  
• Zararlı bakteriler aynı zamanda ciltte solunum ve sindirim sistemlerinde problemlere neden olacaktır.
  
• Bazı zararlı bakteriler bağırsaklara yerleşerek burada birçok hastalığa sebebiyet verebilir. Doğuştan itibaren bağırsaklarımıza yerleşen bakteriler karaciğer yağlanmasından tutunda kolon kanserine, obeziteden ruh sağlığımızın kontrolüne kadar vücudumuzu çeşitli konularda olumsuz etkiler.
  
• Yüzme havuzlarındaki klor, sudaki bakterilere bağlanarak kimyasal olarak tahriş edici özellikler sergileyecektir. Bunun beraberinde de havuzlara girildiğinde gözler olumsuz etkilenir ve göz yanması ile kızarıklık sorunuyla karşılaşılır.